رادیوم شنبه تا چهارشنبه از ساعت 9:00 به مدت 60 دقیقه

رادیو جوان

راديوم

نیروی پنجم!

آقای ذوالفقار دانشی، روزنامه‌نگار، مهمان برنامۀ رادیوم بود و از 4 نیروی بنیادی عالم و رد پای نیروی پنجم گفت.

1400/03/30
|
13:37

دانشی 4 نیروی اصلی عالم را اینگونه معرفی کرد،‌ معروف‌ترین نیرو همان نیروی گرانش یا جاذبه است که بیشتر از هر چیزی آن را حس می‌کنیم. این نیرو در قیاس کوچک بین زمین و اجسام و در قیاس بزرگتر بین اجرامی آسمانی وجود دارد. نیروی بعدی نیروی الکترومغناطیسی است. نیروی سوم هسته‌ای قوی، همان نیرویی که ذرات هم نام پروتون را در مرکز اتم کنار هم قرار داده است و نیروی چهارم نیروی هسته‌ای ضعیف، باعث واپاشی رادیواکتیو می‌شود، همان داروهای پرتوزا در پزشکی است. همۀ این چهار نیرو با ذرات حرکت می‌کنند، اما تا الان ذره‌ای را که جاذبه با آن حرکت کند مشاهده نکردیم و در حد نظریه باقی مانده است.

وی در توصیف تاثیر دقت آزمایش‌ها گفت:‌ هرچه آزمایش‌ها را با دقت بیشتری انجام می‌دهیم متوجه تناقضات بیشتری نیز می‌شویم که نقص‌ها راه را برای کشف‌های جدید باز می‌کند. ما می‌دانیم که تنها 5 درصد عالم را کشف کرده‌ایم و 95 درصد آن برایمان پوشیده است. مثلا ما می‌دانیم این انرژی تاریک است که باعث انبساط عالم می‌شود، اما آن را نمی‌شناسیم. حال در نظر بگیرید که این 5 درصد فقط با 4 نیروی اصلی با باقی 95 درصد مانده در تعادل باشد! این خودش فرضیه‌ای است برای وجود نیروی پنجم که هرچه آزمایش می‌کنیم فعلا به جایی نرسیده‌ایم. مثلا در شتاب‌دهندۀ سرن (CERN) در یک آزمایش موسوم به LHCB چندین انحراف در مسیر ذرات بنیادی کوارک دیده شد. کوارک‌ها ذراتی‌اند که تاکنون به ذرات ریزتر تبدیل نشده است و به همین دلیل به آنها ذرات بنیادی عالم می‌گویند که حضور نیروی پنجم را پررنگ‌تر از سابق می‌کرد.

در ادامه دانشی با توضیح فرایند شتاب‌دهنده‌ها افزود: در مراکزی مثل سرن، توسط شتاب‌دهنده‌ها باعث برخورد عمدی ذرات به هم می‌شوند تا آنها به ذرات ریز سازنده‌شان تجزیه شوند. در سال‌های اخیر، با بررسی محصولات این برخوردها متوجه شدیم که نتیجه با مدل‌های استاندارد هم‌خوانی لازم را ندارند. مثلا سه هفتۀ پیش در آزمایشگاه فرمی شرعت نوسان یک میون (‌ذره‌ای از خانواده‌ی الکترون اما سنگین‌تر ) کمی بیشتر از گذشته‌ است. تعدد این تناقضات بیشتر از آن است که به تصادفی بودن ربطی داشته باشد، پس فرضیۀ نیروی پنجم بیشتر پا می‌گیرد.

در آخر دانشی گفت: برای بیان اینکه کشف جدیدی در دنیای فیزیک رخ داده خیلی زود است و باید آزمایش‌هایی با دقت و تکرار بیشتری انجام شود تا با قطعیت بگوییم نیرویی با عنوان نیروی پنجم وجود دارد.

سردبیر برنامه احسان مهرجو، مجری سیاوش صفاریان‌پور و تهیه‌کنندۀ آن شایان بهلولی است.

دسترسی سریع
رادیوم